Shirley Jackson, The Summer People (1950)

Małżeństwo starszych nowojorczyków, państwo Allison, postanawia przedłużyć letni pobyt w wiejskim domku na wrzesień (po Labor Day - 1.09), co spotyka się z niechętną reakcją lokalnej społeczności. Początkowo wszystko wydaje się w porządku, ale szybko pojawiają się problemy: brak dostaw, awarie, coraz większa obojętność sąsiadów. 

Atmosfera staje się duszna i niepokojąca, a próby opuszczenia miasteczka napotykają przeszkody. Finał opowiadania pozostaje niedopowiedziany, ale groza narasta — sugerując, że para być może już nigdy nie wróci do domu.

Impresje, linki, notatki

Nieprzypadkowo "Loteria" nazywana bywa jednym z najlepszych opowiadań dwudziestego wieku. Krótkie formy Shirley Jackson są mistrzowskie. Pisarsko "The Summer People" zostawiają resztę antologii Damnable Tales: A Folk Horror Anthology łącznie z moim ulubieńcem Aickmanem daleko w tyle.

Jednym z najbardziej czytelnych tropów interpretacyjnych The Summer People jest napięcie klasowe oraz związana z nim sugestia społecznego buntu. Aroganccy, zamożni Allisonowie są cierpliwie obsługiwani w miasteczku nad jeziorem tylko do 1 września - znamiennej daty amerykańskiego święta pracy (i klasy pracującej). W ciemnej połowie roku czas letników się kończy a za horyzontem słychać pomruk rewolucji.

Motywy z opowiadania Jackson wykorzystała w swojej noweli rownież zatytułowanej The Summer People Kelly Link

Fabuła: 5/5

Klimat: 5/5

- https://fictionwritersreview.com/shoptalk/stories-we-love-the-summer-people-by-shirley-jackson

Thomas Hardy, The Withered Arm (1888)

Rhoda Brook, uboga mleczarka, kiedyś była kochanką farmera Lodge’a i ma z nim syna. Gdy farmer po latach wraca z młodą żoną, Gertrude, Rhoda zaczyna mieć dziwne sny. W jednym z nich chwyta za ramię Gertrude i budzi się z przeczuciem, że zrobiła jej krzywdę. Wkrótce okazuje się, że ramię Gertrude naprawdę zaczyna więdnąć, a lekarze są bezradni.

Zdesperowana kobieta udaje się do znachora, który zaleca kontrowersyjny rytuał: dotknięcie ramienia zmarłego skazańca. Gertrude próbuje tej praktyki, ale umiera wkrótce potem — a zmarłym okazuje się być syn Rhody, powieszony za kradzież. 

Impresje, linki, notatki

Rzadki okaz wśród dziewiętnastowiecznych opowiadań grozy: wciągająca fabuła i zaskakujące zakończenie.

Fabuła: 5/5

Klimat: 4/5

Damnable Tales: A Folk Horror Anthology

Wybór i ilustracje: Richard Wells

Rok wydania: 2021

Wybór i ilustracje: Richard Wells

Wstęp: Benjamin Myers

Opowiadania:

1. Sheridan Le Fanu, Laura Silver Bell (1872)  

2. Edith Nesbit, Man-Size in Marble (1893)  

3. Robert Louis Stevenson, Thrawn Janet (1881)  

4. Thomas Hardy, The Withered Arm (1888)  

5. Grant Allen, Pallinghurst Barrow (1892)  

6. H. B. Marriott-Watson, Devil of the Marsh (1893)  

7. Fiona Macleod, The Sin-Eater (1895)  

8. Arthur Machen, The Shining Pyramid (1895)  

9. Bernard Capes, The Black Reaper (1899)  

10. M. R. James, The Ash-Tree (1904)  

11. H. R. Wakefield, The First Sheaf (1928)  

12. Eleanor Scott, Randalls Round (1929)  

13. Margery Lawrence, How Pan Came to Little Ingleton (1933)  

14. Mrs. Baillie Reynolds, A Witch-Burning (1935)  

15. A. C. Benson, Out of the Sea (1906)  

16. Shirley Jackson, The Summer People (1950)  

17. Stephen Crane, The Black Dog (1896)  

18. Hugh Walpole, The Tarn (1928)  

19. E. M. Forster, The Story of a Panic (1904)  

20. Algernon Blackwood, The Blackmailers (1920)  

21. E. F. Benson, The Face (1927)  

22. Robert Aickman, Bind Your Hair (1964)

Sheridan Le Fanu, Laura Silver Bell (1872)

Charles Altamont Doyle, A Crowned Fairy King Seated on a Hedgehog Drawn by a Young Girl Holding a Giant Daisy, Accompanied by Dancing Fairies

Laura Silver Bell to opowieść o Laurze Lew, sierocie wychowywanej przez starego farmera. Dziewczyna, choć dorosła, nigdy nie została ochrzczona — według ludowych wierzeń czyniło ją to podatną na działanie sił nadprzyrodzonych. Jej przydomek pochodził od srebrnego dzwoneczka, pamiątki po matce.

Pewnego dnia Laura zwierza się starej zielarce, Mall Carke, że spotkała eleganckiego nieznajomego, który twierdził, że ją kocha. Mall ostrzega, że mógł to być ktoś z „tamtego świata”. Wkrótce potem Laura znika bez śladu.

Po latach Mall zostaje wezwana do odebrania porodu przez nieznajomego — rodzącą okazuje się wyniszczona Laura. Po wszystkim zielarka bezpiecznie wraca do domu, przekonana, że na krótko odwiedziła świat wróżek. Od tego momentu porzuca wszelkie praktyki magiczne. Z czasem krążą plotki, że Laura wciąż żyje, choć już nie wśród ludzi.

Impresje, linki, notatki

W temacie groźnych wróżek z brytyjskiego folkloru trudno przebić „The White People” Arthura Machena, Le Fanu również się to nie udało.

Fabuła: 2.5/5

Klimat: 3/5

• https://britishfairies.wordpress.com/tag/laura-silver-bell/

Wacław Filochowski, Amulet Ozirisa (1922)

Wacław Filochowski

Młody hrabia Kamil romansuje z księżną Larisą. Piękna Rosjanka spowita jest w welony tajemnicy: dlaczego może spotykać się z Kamilem tylko w wybrane dni tygodnia? Co oznacza egipski skarabeusz wytatuowany na jej ramieniu?

W Warszawie pojawia się inna kobieta, łudząco podobna do księżnej – tajemnicza piękność o orientalnej urodzie, przed którą Larisa ostrzega zaintrygowanego Kamila.

Podczas nocnej jazdy samochodem
(…widział ogromne, sierścią futra najeżone plecy kierowcy, zimne kule świetlne lamp elektrycznych…)
hrabia potrąca na Placu Zbawiciela kobietę. Ucieka z miejsca zdarzenia. Dręczą go wyrzuty sumienia i przeświadczenie, że osobą, którą zabił na drodze, jest jego ukochana.

Pojawia się policjant, który wyjaśnia Kamilowi skomplikowaną intrygę, w którą został uwikłany:

Feliks Gadomski, seria "Książki Ciekawe", 1922.
Źródło: Antykwariat Zakładka

Podczas pobytu w Egipcie Larisa została wytatuowana przez rewolucjonistę Majkina. Skarabeusz, wykonany z odnalezionego w zwojach mumii złotego pyłu, miał być remedium na smętek – w rzeczywistości dał Majkinowi władzę nad księżną. W wybrane dni Larisa przeobraża się w orientalną piękność Thaidę Munha i działa na rzecz jego szpiegowskich interesów. To właśnie Thaidę potrącił samochodem Kamil. A z Thaidą zginęła również Larisa…

Impresje, linki, notatki

Fabularnie Amulet jest przeładowany, ale urzekają realia nocnego życia przedwojennej Warszawy. Wszyscy chodzą w futrach (niektórzy wręcz w futrze i ciepłej czapce sportowej na głowie).

Sposobem na ucieczkę z miejsca wypadku jest wyłączenie lampki oświetlającej numery rejestracyjne:
„Gaś numer! Gazu!” – krzyczy Kamil do szofera. Te słowa będą go potem prześladować.

Fabuła: 2.5/5

Klimat: 4/5

---