Shirley Jackson, The Possibility of Evil (1965)

Panna Adela Strangeworth to 71-letnia samotna kobieta mieszkająca w małym miasteczku, którego nigdy nie opuściła na dłużej niż jeden dzień. Uchodzi za miłą starszą panią, dumę czerpie z zadbanego domu i róż posadzonych przez jej babkę. Jednak za fasadą uprzejmości kryje się inna twarz. 

Adela anonimowo rozsyła złośliwe listy do sąsiadów, opierając je głównie na plotkach. Pewnego dnia gubi jeden z listów, który trafia do adresata. Następnego ranka Adela otrzymuje wiadomość: jej ukochane róże zostały zniszczone.

Impresje, linki, notatki

Prawdopodobnie nie da się pisać opowiadań lepiej niż Shirely Jackson. Zaskakujące podobieństwo do filmu "Wredne liściki" z Olivią Coleman, ponoć opartego na faktach.

Bernard Capes, The Black Reaper (1899)

Collins Chillers, 2018

"The plague is upon us!" They wailed. "We shall be mowed down like ripe corn!"

Rok 1665, czas wielkiej zarazy w Londynie. Do niewielkiej wioski przybywa ubrany na czarno tajemniczy kaznodzieja i wzywa mieszkańców do nawrócenia. Ci ignorują jego nakazy, a w końcu mordują go i wrzucają ciało do zasypanej kamieniami studni. W pierwszy dzień żniw na polu pojawia się postać z kosą - kaznodzieja powrócił. Każdy, kto stawia snop, ginie rażony plagą. Zemstę powstrzymuje dopiero kordon niewinnych dzieci.

Impresje, linki, notatki

Horror żniwny zawsze robi robotę. W pamięć zapada finałowa scena: czarny żniwiarz kiwający się jak wahadło na horyzoncie pola pszenicy.

John Cheever, Olbrzymie radio (1947)

Jim i Irene Westcott mieszkają na Manhattanie i lubią słuchać muzyki z radia. Gdy kupują nowy odbiornik - szpetną skrzynię z eukaliptusa - okazuje się, że przechwytuje on prywatne rozmowy sąsiadów. Irene wciąga się w podsłuchiwanie cudzych sekretów, co stopniowo burzy jej obraz rzeczywistości. 

Pełna odrazy do "brudu" życia sąsiadów szuka zapewnień, że jej rodzina jest inna - dobra i czysta. W finałowej scenie mąż wygarnia Irene jej własne przekroczenia moralne.  Kobieta całą minutę stoi przed wstrętną obudową - zhańbiona, zbrzydzona - z dłonią na przełączniku.

Impresje, linki, notatki

Wina, hańba, brzydkie radio jako medium sprowadzające brud i ciemność w amerykańską sielankę. 

Atmosfera	Fabuła	Język i styl
◼◼◼◼◻	◼◼◼◼◼	◼◼◼◼◼

Robert Louis Stevenson, Thrawn Janet (1881)

Ilustracja ze zbioru  'The Devil in Scotland' (Londyn, 1934)

Młody pastor, nowo przybyły do parafii w szkockiej wiosce, zatrudnia jako gospodynię starą kobietę imieniem Janet, mimo że mieszkańcy uważają ją za czarownicę. 

Wkrótce po tym, jak pastor dokonuje nad nią aktu modlitwy i „oczyszczenia”, Janet zaczyna zachowywać się w sposób przerażający: milczy, a jej ciało porusza się nienaturalnie, jakby była zawieszona na niewidzialnej linie i ciągnięta przez jakąś siłę.

 Z czasem dochodzi do nocnego starcia z diabelskimi mocami. Wydarzenie to na zawsze odmienia pastora, który odtąd żyje w surowej bojaźni Bożej

Ilustracja Williama Stranga 

Impresje, linki, notatki

Opowiadanie napisane w wywodzącym się z dialektów północnoangielskich języku Scots. To ciekawostka - ale i udręka. Brzmi to na przykład tak:

An’ at that moment the Lord’s ain hand out o’ the Heevens struck the Horror whaur it stood; the auld, deid, desecrated corp o’ the witch-wife, sae lang keepit frae the grave and hirsled round by deils, lowed up like a brunstane spunk and fell in ashes to the grund; the thunder followed, peal on dirling peal, the rairing rain upon the back o’ that; and Mr. Soulis lowped through the garden hedge, and ran, wi’ skelloch upon skelloch, for the clachan.

Fabuła: 3/5
Klimat: 2/5

• https://www.oldstyletales.com/single-post/2019/03/27/robert-louis-stevensons-thrawn-janet-a-two-minute-summary-and-analysis-of-the-classic-hor
•  Czytaj w domenie publicznej

Shirley Jackson, The Summer People (1950)

Małżeństwo starszych nowojorczyków, państwo Allison, postanawia przedłużyć letni pobyt w wiejskim domku na wrzesień (po Labor Day - 1.09), co spotyka się z niechętną reakcją lokalnej społeczności. Początkowo wszystko wydaje się w porządku, ale szybko pojawiają się problemy: brak dostaw, awarie, coraz większa obojętność sąsiadów. 

Atmosfera staje się duszna i niepokojąca, a próby opuszczenia miasteczka napotykają przeszkody. Finał opowiadania pozostaje niedopowiedziany, ale groza narasta — sugerując, że para być może już nigdy nie wróci do domu.

Impresje, linki, notatki

Nieprzypadkowo "Loteria" nazywana bywa jednym z najlepszych opowiadań dwudziestego wieku. Krótkie formy Shirley Jackson są mistrzowskie. Pisarsko "The Summer People" zostawiają resztę antologii Damnable Tales: A Folk Horror Anthology łącznie z moim ulubieńcem Aickmanem daleko w tyle.

Jednym z najbardziej czytelnych tropów interpretacyjnych The Summer People jest napięcie klasowe oraz związana z nim sugestia społecznego buntu. Aroganccy, zamożni Allisonowie są cierpliwie obsługiwani w miasteczku nad jeziorem tylko do 1 września - znamiennej daty amerykańskiego święta pracy (i klasy pracującej). W ciemnej połowie roku czas letników się kończy a za horyzontem słychać pomruk rewolucji.

Motywy z opowiadania Jackson wykorzystała w swojej noweli rownież zatytułowanej The Summer People Kelly Link

Fabuła: 5/5

Klimat: 5/5

- https://fictionwritersreview.com/shoptalk/stories-we-love-the-summer-people-by-shirley-jackson

Thomas Hardy, The Withered Arm (1888)

Rhoda Brook, uboga mleczarka, kiedyś była kochanką farmera Lodge’a i ma z nim syna. Gdy farmer po latach wraca z młodą żoną, Gertrude, Rhoda zaczyna mieć dziwne sny. W jednym z nich chwyta za ramię Gertrude i budzi się z przeczuciem, że zrobiła jej krzywdę. Wkrótce okazuje się, że ramię Gertrude naprawdę zaczyna więdnąć, a lekarze są bezradni.

Zdesperowana kobieta udaje się do znachora, który zaleca kontrowersyjny rytuał: dotknięcie ramienia zmarłego skazańca. Gertrude próbuje tej praktyki, ale umiera wkrótce potem — a zmarłym okazuje się być syn Rhody, powieszony za kradzież. 

Impresje, linki, notatki

Rzadki okaz wśród dziewiętnastowiecznych opowiadań grozy: wciągająca fabuła i zaskakujące zakończenie.

Fabuła: 5/5

Klimat: 4/5

Damnable Tales: A Folk Horror Anthology

Wybór i ilustracje: Richard Wells

Rok wydania: 2021

Wybór i ilustracje: Richard Wells

Wstęp: Benjamin Myers

Opowiadania:

1. Sheridan Le Fanu, Laura Silver Bell (1872)  

2. Edith Nesbit, Man-Size in Marble (1893)  

3. Robert Louis Stevenson, Thrawn Janet (1881)  

4. Thomas Hardy, The Withered Arm (1888)  

5. Grant Allen, Pallinghurst Barrow (1892)  

6. H. B. Marriott-Watson, Devil of the Marsh (1893)  

7. Fiona Macleod, The Sin-Eater (1895)  

8. Arthur Machen, The Shining Pyramid (1895)  

9. Bernard Capes, The Black Reaper (1899)  

10. M. R. James, The Ash-Tree (1904)  

11. H. R. Wakefield, The First Sheaf (1928)  

12. Eleanor Scott, Randalls Round (1929)  

13. Margery Lawrence, How Pan Came to Little Ingleton (1933)  

14. Mrs. Baillie Reynolds, A Witch-Burning (1935)  

15. A. C. Benson, Out of the Sea (1906)  

16. Shirley Jackson, The Summer People (1950)  

17. Stephen Crane, The Black Dog (1896)  

18. Hugh Walpole, The Tarn (1928)  

19. E. M. Forster, The Story of a Panic (1904)  

20. Algernon Blackwood, The Blackmailers (1920)  

21. E. F. Benson, The Face (1927)  

22. Robert Aickman, Bind Your Hair (1964)